Bouwbedrijf Van Grootheest heeft een rijk portfolio opgebouwd met zorgprojecten en bundelde al haar specifieke zorgervaring in een uniek bouwproject. Voor de Utrechtse zorgorganisatie voor ouderenzorg Warande ontwikkelde én realiseerde Van Grootheest in Zeist zorgnieuwbouw die harmonieus aansluit op het antroposofische gedachtegoed van Warande. Joost de Kloet, directeur Bouwbedrijf Van Grootheest: “Gaandeweg het project groeiden we steeds meer naar elkaar toe.”
Flexibiliteit, samenwerking en inleving
Joost: “Bouwen voor de zorg is geen kwestie van stoïcijns stenen stapelen en geen enkele planafwijking dulden. Allerlei belangen, maatschappelijke uitdagingen en soms onverwachte factoren kunnen bij een zorgproject een rol spelen. Ook bouw je voor de zorg met permanent de hoogwaardige woon- en levenskwaliteit van de toekomstige bewoners op je netvlies. Kortom, bouwen voor de zorg vergt flexibiliteit, samenwerking en inleving.” Bouwbedrijf Van Grootheest bezat de grond voor deze nieuwbouw aan de Krakelingweg in Zeist, mét een maatschappelijke zorgbestemming. Joost: “Uiteindelijk vonden we in Warande een dynamische samenwerkingspartner waarmee we nu voor het eerst hebben samengewerkt. Op basis van de antroposofische identiteit hebben we het ontwerp gemaakt en gerealiseerd.” Hester Buijs, directeur zorg en behandeling bij Warande: “Deze natuurrijke locatie biedt veel licht, groen en ademt rust, passend bij onze missie en visie.”
Gevorderde dementie stelt specifieke eisen
Hester: “In het begin was het even zoeken en meten, met het beschikbare grondoppervlak en het aantal mensen dat we wilden huisvesten, maar daar kwamen we samen al snel constructief uit.” De nieuwbouw aan de Krakelingweg in Zeist biedt ruimte voor 96 bewoners met dementie. Vanuit het mensgerichte antroposofische gedachtegoed houdt dit zorggebouw nauwgezet rekening met hun specifieke wensen en behoeften. Hester: “Bij de start van de samenwerking hebben we de tijd genomen om aan Bouwbedrijf Van Grootheest onze antroposofische visie uit te leggen en ook hoe wij kijken naar zorg, dementie en onze bewoners. Binnen de antroposofie staat de mens centraal in heel haar eigenheid. Het eigen ‘ik’ wordt gezien en krijgt de ruimte In dit verkennende gesprek viel al heel snel het kwartje bij Van Grootheest voor onze identiteit.”
Joost: “We hebben eerst heel goed geluisterd, samen met onze architect, naar wat Warande precies wilde. Tegelijkertijd hadden we de verantwoordelijkheid om het taakstellende budget te volgen. Daarbinnen hebben we heel veel overlegd en gaandeweg het project groeiden we steeds meer naar elkaar toe.” Hester benadrukt dat de bewoners door hun gevorderde dementie doorgaans niet lang in het gebouw zullen wonen: “Daarom zetten we maximaal in op hun woonplezier en wooncomfort in de laatste fase van hun leven. De uitgangspunten van Warande, die aansluiten bij het antroposofisch gedachtengoed zijn in het concept volledig toegepast: we wonen in kleinschalige eenheden en we kennen elkaar, tegelijkertijd zijn we onderdeel van een groter geheel.”
Beslotenheid en vertrouwdheid
De compacte, vleugelvormige afdelingen geven de bewoners als zij hun kamer verlaten, direct, vertrouwd en herkenbaar zicht op een centrale plek met huiskamerkwaliteit. Hester: “Geen lange, lege gangen waarop de bewoners zich niet kunnen oriënteren. Deze open huiskamers zijn als het ware in groepjes van tien, cirkelvorming rondom deze centrale ontmoetingsruimte gesitueerd en dit patroon herhaalt zich, met alle gelegenheid voor gezelligheid, vers koken en gesprekken.” Maar antroposofie kijkt naar héél de mens. Hester: “Ook hebben we rustige plekjes gesitueerd waar bewoners al mijmerend, gezeten op een bankje, naar buiten kunnen kijken om van de rustgevende natuur rondom dit zorggebouw te genieten.”
Voorsorteren op maatschappelijke ontwikkelingen
Warande sorteert met de mensgerichte indeling voor op een belangrijke maatschappelijke ontwikkeling. Hester: “Mantelzorg wordt steeds belangrijker. We hebben het gebouw zó ontworpen en ingedeeld dat familieleden en vrijwilligers mee kunnen leven en werken. Van samen koken tot en met het helpen bij het toedienen van medicijnen. Een specifieke vorm van toekomstbestendigheid die ook bijdraagt aan het levensgeluk van onze bewoners.” Een compact bouwteam begeleidde het totale proces. Joost: “Ons bouwteam was multidisciplinair samengesteld, opereerde slagvaardig en hakte knopen door die daarom vroegen. Opnieuw met de balans tussen het antroposofische gedachtegoed en het taakstellend budget.” Hester: “Uiteindelijk telt ook een gezonde businesscase.”
Kernteam aangevuld met vertrouwde specialisten
Bouwbedrijf Van Grootheest hanteert een veelvuldig bewezen manier van bouwen, ook voor dit project voor Warande. Joost: “We hebben een compact kernteam, met onder andere een ervaren uitvoerder. Eveneens hebben we het geluk nog eigen metselaars in dienst te hebben. Voor alle andere bouwwerkzaamheden schakelen we vertrouwde vakmensen in waarmee we al jaren samenwerken. Dit geeft ons binnen projecten zoals voor Warande maximale wendbaarheid, want naast de technische realisatie hebben we uiteraard ook een grote verantwoordelijkheid als het aankomt op het realiseren van de planning binnen de begroting.” Joost geeft een voorbeeld van zo’n vertrouwde samenwerking: “Energie-technisch voldoet het zorggebouw aan de laatste eisen. Het gebouw wordt klimaatneutraal opgeleverd met toepassing van duurzame materialen en een eigen energieopwekking. Dit collegiale vakwerk lag in handen van installateur POLA Duurzaam.” Met de eigentijdse technische installaties beoogt Warande de standaard te zetten voor haar volgende nieuwbouw- en renovatieprojecten uit haar strategisch vastgoedplan.
Alvast snuffelen in voorbeeldstudio
Warande wilde graag iedereen maximaal betrekken bij de planvorming. Hester: “Dat hebben we letterlijk genomen! Op een andere locatie van Warande bouwden we een voorbeeldstudio na. Medewerkers en toekomstige bewoners konden hierin de sfeer, indeling en faciliteiten met alle zintuigen ondervinden. Met de ervaringen die we daarmee opdeden, hebben we het ontwerp her en der aangepast. Zo hebben we een Warande concept voor een studio ontwikkeld die bij alle andere vastgoedprojecten gebruikt wordt.”
Maximaal natuurinclusief gebouw
Het nieuwbouwproject ligt prachtig gesitueerd in een bosrijke omgeving. Joost: “De opdracht was om in plaats van een verstoring van de natuur juist tot herstel en verbetering te komen. We hebben een maximaal natuurinclusief gebouw gerealiseerd waar mens en natuur in harmonie met elkaar kunnen leven.” Het tastbare en ontroerende bewijs? Joost: “Aan de buitenkant hebben we stenen vogelhuisjes ingemetseld. Hoewel de vogels hier de keuze hebben uit honderden bomen werdendeze huisjes direct bewoond door onze gevederde vrienden!”
Hester: “Over vrije vogels gesproken: onze bewoners hebben dementie, maar niets in het gebouw is gebaseerd op het concept van opsluiten en beperken, dus geen deursloten met cijfercombinaties. Het gebouw is zo ontworpen dat bewoners zich veel minder opgesloten voelen met daardoor ook minder impulsen om weg te willen lopen.” Joost: “Er komt een prachtig aangelegde landschappelijke tuin, zonder hekken. Een doordacht ontwerp met struiken, bosschages en meanderende laantjes maakt dat de bewoners er veilig kunnen dwalen zonder erin te vérdwalen.”
Effectief projectmanagement door R-ffect bv
Een partner in dit omvangrijke bouwproject is R-ffect bv. Vanuit haar projectmanagement ondersteunt zij Warande bij de ontwikkeling en realisatie van dit bijzondere complex, van strategie tot oplevering. Marck Evertsen, senior vastgoedadviseur, duidt de rol van R-ffect in relatie tot haar opdrachtgever Warande: “Wij zijn de vertaler tussen opdrachtgever Warande en Bouwbedrijf Van Grootheest. We werken hierbij volgens het beproefde Nederlandse poldermodel; altijd de samenwerking zoeken op wat gezamenlijk haalbaar is. Dit project doe je met z’n allen en dat slaagt alleen als je er met z’n allen ook constructief aan samenwerkt.” Joost geeft hiervan enkele voorbeelden: “Normaal voer je de afbouw van boven naar beneden uit. Samen besloten we dat specifiek bij dit project de afbouw beter van beneden naar boven kon plaatsvinden. Ook hebben we de balkons aan de achterkant van het gebouw vanwege hun afmetingen en gewicht ín het project bekist en gestort. Daarmee voorkwamen we allerlei logistieke bewegingen van prefab balkons in een kwetsbaar natuurgebied. Er is traditioneel gebouwd en je kon zien dat onze collega’s die hier aan het werk waren daar echt trots op zijn.” Hester: “Zij kregen de kans om met hun handen iets moois te maken en die kans grepen ze met diezelfde vakkundige handen aan.”
Metselaars gegrepen door gevraagde vakwerk
Joost: “Er zit veel handmatig metselwerk in dit gebouw. Met ronde vormen en afwisseling, gebaseerd op het antroposofische gedachtegoed. Neem de twee ronde kantelen aan de voorzijde; daarin zijn de stenen verticaal gemetseld. Ook de balkons hebben mooie ronde vormen.” De ‘kroon’ van het gebouw, de bovenste twee etages, toont aan de buitenzijde een fraai visueel patroon met een aantal op de kopse kant en daardoor naar voren uitstekende gemetselde stenen.
Afbouw met natuurlijke, ademende materialen
De afbouw van het interieur vindt medio 2025 plaats, de verhuizing van de nieuwe bewoners is eind 2025. Hester: “Met de afwerking van het interieur beogen we een helende omgeving met natuurlijke materialen. Zo kozen we bewust voor marmoleum met een natuurlijk en ademend effect op de bewoners, medewerkers en bezoekers, en niet voor pvc.” En de nieuwe naam? Hester: “Elke antroposofische locatie heeft een grondsteenspreuk waarin kwaliteiten van de fysieke omgeving en van de onderlinge relaties verbonden worden met de toekomst. Via kunstzinnige werkvormen ontstonden de beelden en woorden; hoofd, hart en handen. De kunstenaar Feico Hajonides begeleidt dit traject om te komen tot een voor de antroposofie belangrijke drie-eenheid aan de Krakelingweg: een gebouwnaam, spreuk én bijbehorend beeld. De naam? Huize Zonnebos!”
Partners in dit project zijn:
• Opdrachtgever Zorgorganisatie voor ouderen Warande.
• Bouwbedrijf Van Grootheest.
• CONTEXTUREARCHITECTS voor het feitelijke gebouwontwerp.
• Architectenbureau 9graden architectuur voor het woonconcept.
• Landschapsarchitect Vollmer+partners.
• POLA Duurzaam voor de installatietechniek.
• R-ffect bv voor het projectmanagement.
Tekst: Paul Spendel / Foto’s: Gerard Burgers Fotografie
